Motra ime u largua për në Gjermani në vitin 1987 dhe ndërpreu çdo kontakt. Muajin e kaluar e gjeta në Facebook dhe i dërgova një mesazh. Ajo u përgjigj dy ditë më vonë me një fjali të vetme: “Ti e di pse u largova – pyet nënën për verën para se të shkoja.” Nëna ime është 84 vjeçe dhe ka heshtur qëkur ia tregova mesazhin.
Po të mos kisha shkruar emrin e plotë të motrës sime në motorin e kërkimit atë mbrëmje, ndoshta edhe sot do të jetoja me përshtypjen se Basia thjesht nuk na donte. Se ajo kishte zgjedhur Gjermaninë, një jetë të re, një atmosferë tjetër – dhe kishte mbyllur derën pas vetes pa u kthyer më. Këtë na kishte thënë mami për tridhjetë e shtatë vjet. Këtë i kisha thënë vetes edhe unë.
Dhe pastaj Basia u përgjigj me një fjali të vetme, dhe bota që njihja filloi të plasaritej.
Unë jam Renata, jam pesë vjet më e vogël se Basia. Kur ajo u largua, unë isha pesëmbëdhjetë vjeç dhe kisha mendjen vetëm te punët e shkollës. Më kujtohet ai shtator – Basia me një valixhe pranë derës, mami me shpinë nga dritarja, babi në kuzhinë duke lexuar gazetën.
Pa lot, pa lamtumirë që do ta mbaja mend si të rëndësishme. I bëra me dorë nga korridori dhe shkova të bëja detyrat e shtëpisë. Isha fëmijë. Nuk e kuptoja që po isha dëshmitare e fundit të diçkaje që nuk do të riparohej kurrë.
Tani jam pesëdhjetë e katër vjeç, punoj në departamentin e transportit në Bashkinë e Lublinit, dhe dy vajzat e mia të rritura jetojnë në Varshavë. Babai vdiq njëmbëdhjetë vjet më parë. Nëna jeton vetëm në të njëjtin apartament në Czuby si gjithmonë – tre dhoma, një ballkon me gerania, dollapi muri që e mbaj mend nga fëmijëria.
E vizitoj çdo dy ditë. Bëj pazarin, i kontrolloj tensionin e gjakut, dëgjoj tregime për fqinjët. Nëna është e gjallë për moshën e saj, por me kalimin e çdo viti bëhet gjithnjë e më e tërhequr. Më parë mendoja se ishte pleqëria. Tani mendoj se është diçka tjetër.
Kam vite që e kërkoj Basiën. Së pari përmes familjes në Gjermani – Xhaxhai Staszek, i cili u largua në shtatëdhjetat, pohonte se Basia kishte jetuar për një kohë në Këln, pastaj diku pranë Mynihut, dhe më pas gjurmët u fshinë. Sa herë që e pyesja, mami tundte dorën në shenjë përbuzjeje.
‘Ajo bëri zgjedhjen e saj. Mos u mërzit për këtë,’ thoshte ajo me atë tonin e saj që e mbyllte çështjen.
Babai reagonte njësoj kur ishte gjallë, vetëm më qetësisht. Shikonte diku tjetër, ndryshonte kanalin në televizor. Njëherë, kur insistova, ai tha:
‘Renata, ka disa gjëra që është më mirë t’i lësh të qeta.’
I lashë të qeta. Deri në shkurt të këtij viti.